PrEP en hiv-preventiezorg voor transgender personen: infecties voorkomen

Om het aantal nieuwe hiv-infecties verder terug te dringen, zijn nieuwe biomedische interventies nodig. Daarom onderzoekt het H-TEAM hoe soa- en hiv-preventie zorg kan worden afgestemd op transgender personen (TGP). Ook is het H-TEAM in 2015 begonnen met een onderzoek naar de toepasbaarheid van PrEP (pre-expositie profylaxe) voor hiv-preventie: het AMPrEP (Amsterdam PrEP) project.

Wat is een biomedische interventie?

Een biomedische interventie heeft ten doel infecties met hiv en andere soa’s te blokkeren of de kwetsbaarheid voor infecties te verlagen, infecties vroegtijdig te detecteren en te behandelen en zo de infectieusiteit te verlagen.

 Soa Aids Nederland

Hiv-preventie en soa zorg voor transgenders

Internationale studies laten zien dat naast mannen die seks hebben met mannen (MSM), transgender personen (TGP) een hoog risico lopen op een hiv-infectie. In samenwerking met het VUmc gender team onderzoekt het H-TEAM hoe soa- en hiv-preventie zorg kan worden afgestemd op TGP.

Waarom

In Europa is er nog weinig bekend over de prevalentie van hiv en soa’s onder transgender vrouwen en transgender mannen die seks hebben met mannen. Om meer inzicht te krijgen in subgroepen binnen de transgenderpopulatie die risico lopen op hiv en mogelijk in aanmerking komen voor PrEP, start het H-TEAM met een onderzoeksproject rondom hiv- en soa-testen voor transgender personen.

 

Doel

 

Het is noodzakelijk dat er meer wordt getest op hiv en soa’s bij transgenderpopulaties. Deze groepen worden namelijk niet op regelmatige basis gezien bij de soa-poli of de AMPrEP studie (slechts 2 van de 376 deelnemers zijn TGP). We willen daarom vaststellen in welke mate hiv en soa’s voorkomen bij TGP en deze resultaten waar mogelijk opsplitsen voor specifieke subgroepen.

Aanpak

Om accurate data van hiv en soa’s onder TGP te verzamelen, is een gender-positieve benadering met expliciete transgender acceptatie noodzakelijk. Daarnaast is het belangrijk dat soa-testen door deskundigen worden uitgevoerd op de juiste anatomische locaties.

  • Het project bestaat uit 4 stappen:
  1. De soa- en hiv-prevalentie meten onder TGP bezoekers van de soa-kliniek. Ook wordt een inventarisatie gemaakt van soa- en hiv-prevalentie onder TG sekswerkers.
  2. Binnen het gender cohort bij het VUmc zal de soa- en hiv-prevalentie worden gemeten. Door middel van literatuuronderzoek vergelijken we Amsterdamse data met die van andere steden en landen.
  3. Organiseren van focusgroepen met verschillende TG community groepen en TG bezoekers van de VUmc poli over hoe gender-positieve soa- en hiv-preventie zorg geboden moet worden.
  4. Start van prospectief onderzoek naar soa- en hiv-screening en counseling rondom seksuele gezondheid bij bezoekers van de genderkliniek. Na afloop wordt de pilot geëvalueerd.

Resultaten

Op 1 september 2018 is dit project van start gegaan.

AMPrEP studie

Om het aantal nieuwe hiv-infecties verder terug te dringen, zijn nieuwe methoden als PrEP nodig. PrEP (pre-expositie profylaxe) is een pil met hiv-remmers die een hiv-infectie kan voorkomen. Binnen het H-TEAM onderzoekt GGD Amsterdam de toepasbaarheid van PrEP voor hiv-preventie: het AMPrEP (Amsterdam PrEP) project.

Wat is PrEP?

PrEP staat voor pre-expositie profylaxe. Dit betekent dat medicatie wordt ingenomen voordat je wordt blootgesteld aan een ziekteverwekker. PrEP bestaat uit één pil, Truvada. Hierin zitten twee geneesmiddelen die ook worden gebruikt voor behandeling van hiv, namelijk emtricitabine en tenofovir disoproxil. Door PrEP wordt het voor hiv moeilijker om cellen te infecteren. Ook kan hiv zich moeilijker vermeerderen. Daarom heeft iemand die PrEP slikt een veel minder grote kans om met hiv geïnfecteerd te raken.

Waarom

PrEP is een aanvulling op bestaande preventiestrategieën zoals condooms en het regelmatig laten testen op hiv en soa. PrEP is bedoeld voor mensen die geen hiv hebben, maar die wel een verhoogd risico lopen om geïnfecteerd te raken. In 2015 werd 65% van alle nieuwe hiv-infecties vastgesteld bij homomannen. Daarom zijn homomannen gekozen als belangrijkste doelgroep voor dit onderzoeksproject.

 

Doel

 

Doel van de studie is het onderzoeken van de toepasbaarheid van PrEP voor hiv-preventie. Er wordt onderzocht hoeveel homomannen PrEP willen gebruiken, hoe trouw de tabletten worden ingenomen, hoe het PrEP-gebruik wordt ervaren en of het condoomgebruik verandert. Het is de eerste keer dat PrEP in Nederland wordt onderzocht en ons project is het eerste dat deelnemers de keuze geeft tussen dagelijks PrEP of PrEP volgens een vaststaand schema rondom seks.

Aanpak

Tussen augustus 2015 en juni 2016 zijn 376 mensen gestart met PrEP: 374 homomannen en andere mannen die seks hebben met mannen, en 2 transgender vrouwen. Van deze mensen zijn er 273 gestart met dagelijks PrEP. De rest koos voor incidenteel PrEP-gebruik rondom seks.

 

Bij de soa-polikliniek van de GGD Amsterdam worden deelnemers 3-maandelijks gezien, waarbij soa-, hiv- en andere testen worden gedaan en counseling wordt gegeven.

Resultaten

Bij ongeveer een vijfde van alle deelnemers hebben we een soa gevonden bij het screeningsbezoek. Eén persoon bleek tijdens het screeningsbezoek helaas hiv-positief te zijn. Op baseline werd verder een hoge prevalentie van hepatitis C-virus (HCV) infecties geconstateerd (4,8%) en een hoge incidentie (nieuwe gevallen) van HCV.

 

Tijdens het onderzoek werd geen toename in soa’s over tijd vastgesteld. Deze resultaten tonen aan dat we door het aanbieden van PrEP mogelijk wegen hebben om individuen met een hoog risico op hiv en soa’s (waaronder HCV) te bereiken, die wellicht minder vaak worden gezien bij de soa-kliniek.

 

De wetenschappelijke publicaties over AMPrEP zijn te vinden op: hteam.nl/publicaties.

 

Advies Gezondheidsraad

 

De resultaten en bevindingen van het AMPrEP project hebben bijgedragen aan het advies dat de Gezondheidsraad op 27 maart 2018 uitbracht over het gebruik van PrEP. De Gezondheidsraad adviseerde de minister voor Medische Zorg om PrEP te verstrekken aan mannen die seks hebben met mannen (MSM) met een hoog risico op hiv en daarbij goede medische begeleiding te organiseren.

 

Aangezien PrEP op dit moment (medio 2019) nog niet beschikbaar is binnen de standaardzorg in Nederland en het niet wenselijk zou zijn om gaten te laten ontstaan in de verstrekking van PrEP voor participanten, is het AMPrEP project verlengd tot december 2020. Het onderzoeken van PrEP-gebruik op de lange termijn kan daarnaast een belangrijke bijdrage leveren aan bestaand onderzoek, met name voor incidenteel PrEP-gebruik rondom seks. Het laatste jaar van het onderzoek zal worden gebruikt om participanten te linken aan standaard PrEP-zorg, welke op nationale schaal geïmplementeerd zal worden vanaf najaar 2019.

Team

  • Gerard Sonder
    Gerard Sonder

    Lid
    GGD Amsterdam

  • Yvonne van Duijnhoven
    Yvonne van Duijnhoven

    Lid
    GGD Amsterdam

  • Roel Achterbergh
    Roel Achterbergh

    Lid
    GGD Amsterdam

  • Henry de Vries
    Henry de Vries

    Principal Investigator
    GGD Amsterdam
    Amsterdam UMC

  • Maarten Schim van der Loeff
    Maarten Schim van der Loeff

    Lid
    GGD Amsterdam

  • Maria Prins
    Maria Prins

    Principal Investigator
    GGD Amsterdam
    Amsterdam UMC

  • Udi Davidovich
    Udi Davidovich

    Lid
    GGD Amsterdam

  • Arjan Hogewoning
    Arjan Hogewoning

    Lid
    GGD Amsterdam
    Amsterdam UMC

  • Elske Hoornenborg
    Elske Hoornenborg

    Projectleider
    GGD Amsterdam